Tuần này, Lời Cảnh Báo tiếp tục cập nhật những vấn đề thời sự được dư luận đặc biệt quan tâm, trong đó có Rò rỉ dữ liệu cá nhân từ trào lưu ‘AI vẽ chân dung cuộc đời’ , ngày càng nhiều người trẻ bị suy tim và bẫy mã QR giả mạo lại tái diễn.
Rò rỉ dữ liệu cá nhân từ trào lưu ‘AI vẽ chân dung cuộc đời’
Chỉ với vài thao tác đơn giản như tải ảnh cá nhân, cung cấp tên, ngày sinh, câu chuyện đời tư hoặc thông tin gia đình, các ứng dụng AI có thể tạo ra những “bức tranh cuộc đời” đầy sinh động về quá khứ, hiện tại và tương lai của người dùng.
Tuy nhiên, phía sau sự hấp dẫn đó là nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân, đánh cắp danh tính và hàng loạt hình thức lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi. Nhiều người vô tình cung cấp toàn bộ thông tin cá nhân mà không ý thức được hậu quả có thể xảy ra.
Chị H.T.H chia sẻ: “Em chỉ thử nhờ AI vẽ chân dung về cuộc đời của mình thôi. Em cung cấp hình ảnh cá nhân, ngày sinh và vài câu chuyện thời thơ ấu. Khoảng hai tuần sau em nhận được tin nhắn tống tiền, họ gửi lại toàn bộ hình ảnh và thông tin mà em từng cung cấp, kèm theo một video deepfake nhạy cảm để đòi tiền chuộc. Dù biết đó là lừa đảo nhưng em vẫn rất hoang mang và sợ hãi”.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, khi tham gia vào các nền tảng AI không rõ nguồn gốc, người dùng đang để lại “dấu vết số” gồm địa chỉ IP, thông tin thiết bị, hành vi sử dụng internet và dữ liệu sinh trắc học. Những dữ liệu này có thể bị thu thập, phân tích và trở thành “mỏ vàng” cho tội phạm mạng.
Thạc sĩ Hoàng Ngọc Long cho biết: “Khi các bạn tham gia môi trường mạng, các bạn đã để lại dấu vết số. Không chỉ là hình ảnh hay thông tin cá nhân mà còn có hành vi sử dụng internet, thiết bị đăng nhập và dữ liệu trình duyệt. Trước đây hacker phải mất rất nhiều công sức để thu thập thông tin, nhưng hiện nay chỉ cần quét qua mạng xã hội là đã có thể xây dựng được một bộ dữ liệu hoàn chỉnh về người dùng”.
Ông cũng cảnh báo rằng các dữ liệu hình ảnh, video và giọng nói có thể bị lợi dụng để tạo ra các nội dung giả mạo bằng công nghệ deepfake với độ chân thực rất cao.
Thạc sĩ Hoàng Ngọc Long chia sẻ: “Chỉ cần khoảng 60 giây video hoặc giọng nói, kẻ xấu đã có thể tạo ra hình ảnh hoặc âm thanh giả mạo để tống tiền, lừa đảo hoặc chiếm đoạt tài khoản. Người dùng có thể bị mất quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng, bị giả danh hoặc bị đe dọa bằng những hình ảnh AI biến tấu”.
Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác khi sử dụng các ứng dụng AI trực tuyến, đặc biệt là những nền tảng không rõ nguồn gốc hoặc yêu cầu cung cấp quá nhiều dữ liệu cá nhân.
Theo Thạc sĩ Hoàng Ngọc Long: “Người dùng cần cân nhắc kỹ trước khi tải ảnh gốc hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân cho AI. Nếu cần chia sẻ hình ảnh, nên sử dụng các kỹ thuật làm mờ khuôn mặt hoặc thông tin sinh trắc học để hạn chế nguy cơ bị nhận diện. Đồng thời nên ưu tiên sử dụng các nền tảng uy tín, bật xác thực nhiều lớp và thường xuyên kiểm tra, xóa dữ liệu đã tải lên”.
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Phan Quang Thắng cho biết hành vi sử dụng dữ liệu cá nhân để lừa đảo, giả mạo hoặc tống tiền có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Luật sư Phan Quang Thắng chia sẻ: “Nếu một cá nhân thu thập và sử dụng thông tin cá nhân của người khác nhằm mục đích lừa đảo, tống tiền hoặc làm giả thì có thể vi phạm Điều 288 Bộ luật Hình sự. Tùy mức độ, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự với mức án từ 1 đến 7 năm tù”.
Ông cũng khuyến nghị người dân cần lưu giữ chứng cứ và nhanh chóng trình báo cơ quan chức năng nếu phát hiện dấu hiệu bị đánh cắp hoặc lạm dụng dữ liệu cá nhân.
Thông qua chủ đề này muốn gửi đến khán giả thông điệp rằng công nghệ AI có thể mang lại nhiều tiện ích và trải nghiệm thú vị, nhưng nếu thiếu sự tỉnh táo và hiểu biết về bảo mật thông tin, người dùng rất dễ trở thành nạn nhân của tội phạm mạng. Việc bảo vệ dữ liệu cá nhân trên không gian số hiện nay không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý mà còn là kỹ năng cần thiết đối với mỗi người dân trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ
Clip Rò rỉ dữ liệu cá nhân từ trào lưu ‘AI vẽ chân dung cuộc đời’ :
https://youtu.be/5ESAlg3SRpQ?si=cRJSfISjKuqD-6nU
Ngày càng nhiều người trẻ bị suy tim
Nếu trước đây suy tim thường được xem là căn bệnh phổ biến ở người lớn tuổi thì hiện nay ngày càng có nhiều người trẻ phải đối mặt với căn bệnh nguy hiểm này do áp lực cuộc sống, thói quen sinh hoạt thiếu khoa học và sự chủ quan trong chăm sóc sức khỏe.
Theo các bác sĩ chuyên khoa, phần lớn người trẻ phát hiện bệnh khá muộn khi các triệu chứng như khó thở, mệt mỏi, hồi hộp hay tim đập nhanh đã xuất hiện rõ rệt và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Chị L.M.D chia sẻ: “Ban đầu tôi nghĩ cảm giác mệt mỏi là do làm việc quá nhiều, thỉnh thoảng có hồi hộp và khó thở nhẹ nên không để ý. Cho đến khi tôi bị ngất tại công ty và nhập viện thì bác sĩ chẩn đoán bị rối loạn nhịp tim. Lúc đó tôi mới thật sự lo sợ vì không nghĩ mình còn trẻ mà đã mắc bệnh tim”.
Bác sĩ Chuyên khoa II Huỳnh Thanh Ân cho biết: “Trước đây tỷ lệ suy tim ở người trẻ chỉ khoảng 5%, nhưng hiện nay đã tăng lên khoảng 8 đến 10%. Đây là hồi chuông cảnh báo rất đáng lo ngại. Áp lực công việc, stress kéo dài, mất ngủ thường xuyên và chế độ ăn uống thiếu lành mạnh là những nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh tim mạch ở người trẻ ngày càng gia tăng”.
Theo các chuyên gia y tế, việc sử dụng nhiều thức ăn nhanh, tiêu thụ quá nhiều muối, đường và chất béo cùng lối sống ít vận động, thường xuyên thức khuya, sử dụng rượu bia và thuốc lá đang làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch từ rất sớm.
Bác sĩ Huỳnh Thanh Ân chia sẻ: “Người trẻ hiện nay bận rộn nên thường bỏ qua việc kiểm tra sức khỏe định kỳ và không kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hay béo phì. Đây đều là những yếu tố nguy cơ dẫn đến suy tim”.
Các bác sĩ cũng cho biết, suy tim thường xuất hiện với những dấu hiệu khá phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua như khó thở, hồi hộp, đau tức ngực, phù chân hoặc mệt mỏi kéo dài khi làm việc.
Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, suy tim còn gây ra nhiều hệ lụy về tinh thần và kinh tế khi người bệnh phải điều trị lâu dài, giảm khả năng lao động và đối mặt với áp lực tài chính.
Thạc sĩ, Bác sĩ Chuyên khoa II Nguyễn Bình Phương Thảo cho biết: “Muốn bảo vệ trái tim khỏe mạnh thì điều quan trọng không phải là uống thuốc bổ mà là thay đổi thói quen sống hằng ngày. Người trẻ nên áp dụng nguyên tắc ba giảm và ba tăng, bao gồm giảm muối, giảm đường, giảm dầu mỡ động vật; đồng thời tăng rau xanh, tăng đạm thực vật và uống đủ nước”.
Bác sĩ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khám sức khỏe định kỳ, kiểm soát stress và duy trì giấc ngủ hợp lý để phát hiện bệnh từ sớm.
Clip Ngày càng nhiều người trẻ bị suy tim:
https://youtu.be/ROP3qd5Z5JQ?si=UeAUCTEWuaUB45le
Bẫy mã QR giả mạo lại tái diễn
Trong bối cảnh thanh toán không tiền mặt ngày càng phổ biến, mã QR đã trở thành công cụ thanh toán tiện lợi và quen thuộc với nhiều người dân. Tuy nhiên, lợi dụng sự tiện ích này, các đối tượng lừa đảo đang sử dụng hàng loạt thủ đoạn tinh vi liên quan đến mã QR giả mạo nhằm đánh cắp thông tin, chiếm đoạt tài sản và kiểm soát tài khoản ngân hàng của người dùng.
Chị N.T.H chia sẻ: “Tôi có đơn hàng trên mạng và nhận được mã QR thanh toán nhìn rất giống của chủ shop. Sau khi quét mã và thực hiện thao tác, chỉ khoảng vài phút sau tài khoản ngân hàng của tôi bị rút sạch tiền”.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, hiện nay các đối tượng lừa đảo không chỉ tạo mã QR giả đơn giản mà còn sử dụng mã động, mã lồng ghép nhiều lớp và các trang thanh toán giả mạo có giao diện gần giống ứng dụng ngân hàng thật để đánh lừa người dùng.
Thạc sĩ Hoàng Ngọc Long cho biết: “Các đối tượng thường dán đè mã QR giả lên mã thật tại nơi công cộng hoặc gửi mã qua tin nhắn giả danh đơn hàng, hoàn tiền, khuyến mãi. Khi người dùng quét mã, hệ thống sẽ dẫn đến những đường link lạ chứa mã độc hoặc trang web giả mạo nhằm đánh cắp mật khẩu và mã OTP”.
Ông cũng cảnh báo rằng chỉ cần quét nhầm mã QR chứa mã độc, người dùng có thể bị chiếm quyền điều khiển điện thoại, rò rỉ danh bạ, hình ảnh riêng tư và thông tin ngân hàng.
Thạc sĩ Hoàng Ngọc Long chia sẻ: “Người dân cần kiểm tra kỹ nguồn gốc mã QR trước khi quét, tránh sử dụng những mã lạ trên poster, tờ rơi hoặc tin nhắn không xác định. Đồng thời cần kiểm tra kỹ đường link, tên miền và tuyệt đối không nhập mật khẩu hay mã OTP vào các trang web đáng ngờ”.
Clip Bẫy mã QR giả mạo lại tái diễn:
https://youtu.be/znzD-Ae2Rlg?si=IBFDH9Us3T-L1Cda
Lời Cảnh Báo là một chương trình thời sự, phản ánh những vấn đề đang được xã hội quan tâm, cung cấp cho người dân nhiều kiến thức bổ ích về những vấn đề khác nhau trong cuộc sống như: kinh tế, sức khỏe, giáo dục, an ninh, trật tự, xã hội…
Lời Cảnh Báo được phát sóng vào lúc 19h50 Thứ Hai và Thứ Tư hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long phối hợp Jet Studio thực hiện.
Gia Huy
